Fordómar og nýsköpun á Íslandi
Á síðustu önn lásum við svolítið í menningarfræði (cultural studies) í samhengi við markhópagreiningu (target group analysis). Menning er mjög vítt hugtak, sem og menningarhópar sem skiptast alls ekki eingöngu eftir kynþætti eða trúarbrögðum heldur er ákveðin flokkun á öllum okkar athöfnum, áhugamálum og skoðunum.
Þetta er ákveðið tæki sem er notað til þess að greina hvað fólk, sem kaupir einhverja X vöru, hefur áhuga á og hvernig er þá hægt að nálgast það á mismunandi hátt.
Hluti af umfjölluninni fór í að ræða um fordóma. Fordómar eru stórt vandamál milli fólks almennt og menningarheima. Ef maður reynir að skilgreina þá mætti segja að fordómar séu vanþekking og virðingarleysi, og birtast í hræðslu, sleggjudómum og því miður stundum ofbeldi. Orðið "fordómar" útskýrir í raun að verið er að dæma fyrirfram, án þess að hugsa um rök eða ástæður.
Það fyrsta sem kemur upp í hugann eru kynþáttafordómar, enda hafa þeir kannski verið mest í umræðunni og eru hluti af svokölluðum félagslegum fordómum (e. social prejudice) sem hafa reyndar fjölmargar aðrar birtingarmyndir, eins og til dæmis hinn gamli hrepparígur sem er að breytast í borgar vs landsbyggðar ríg. Hann birtist til dæmis þannig að fólk úti á landi haldi að borgarbörnin séu spillt og illa upp alin vegna þess að þau geta ekki leikið sér frjáls úti vegna þess að það sé svo mikið um glæpi, og eins telja borgarbúar að það megi búast við öðru gáfnastigi úti á landi því að samfélagið sé ekki eins krefjandi, færri og lélegri fyrirtæki og slakari skólar. Það eru hvort sem er allir bara í sveit eða á sjó, hversu erfitt er það.
(Þessar fullyrðingar eru byggðar á tilfinningu eftir samskipti við fólk bæði í borginni og úti á landi, og þó ég geti ekki bent beint á heimildir þá er þetta umhugsunarefni).
En góðu fréttirnar eru þær að það er allt í lagi að vera með fordóma, svo lengi sem þú veist af þeim.
Ef þú veist að það eru fordómarnir í þér sem eru að tala þegar þú hugsar að gyðingar séu nískir, bandaríkjamenn heimskir eða Ólafsfirðingar montrassgöt þá veistu að þetta eru ekki staðreyndir heldur skoðanir og tilfinningar, þinna eða annarra. Það er ekkert rétt eða rangt í þeim efnum, og því er ekki hægt að rökræða tilfinningar og skoðanir heldur þarf að virða það að menn séu ósammála án þess að þröngva sínum skoðunum upp á aðra (í nafni sannfæringar).
Það að segja "ég hef rétt fyrir mér og þú veist það" nær ekki nokkrum árangri.
Það eru hins vegar tengsl milli fordóma og nýsköpunar, sem hafa setið í mér síðan í menningarfræðitímanum:
- „Prejudice in any form, racial or social, carries a heavy price, it lowers efficiency and increases overhead cost. Prejudice kills communications, innovation, motivation just to name a few attributes.“
Eitt dæmi sem var tekið í tímanum var af Silicon Valley, þar sem margar tækninýjungarnar hafa litið dagsins ljós. Silicon Valley er í suðurhluta San Francisco, en það svæði er einnig rómað fyrir frjálslyndi. Það var líka tekið annað dæmi af sambærilegu svæði í Malasíu en ég man ekki hvað hét (hausinn á mér hefur sennilega verið á flugi einhversstaðar).
Menn hafa haldið því fram að framtíð Íslands í nýsköpun og virkjun hugvits sé björt, sem hún er. Ef við viljum stuðla að samfélagi sem á að laða að frumkvöðla þá þurfum við að slaka aðeins á tauginni, læra að bera virðingu hvert fyrir öðru og skoðunum hvers annars og greina fordómana hjá sjálfum okkur. Við græðum nefnilega svo óhemjumikið á því.
Tenglar:
- Frétt á Vísi í dag: Frumkvöðlamenning knýr útrás
- Útrásin virðist örva nýsköpun
- Rauði krossinn: Hugmyndir að rannsóknarefnum um málefni útlendinga
- Vísindavefurinn: Eru fordómar til á Íslandi.
- Doktor.is: Fordómar – Samfélagsmein. Grein frá verkefnisstjóra upplýsinga- og fræðsludeildar Alþjóðahúss
- Landlæknir: Vitundarvakning um fordóma
Flokkað sem samfélag. Þar eru 71 færslur.
/ Álit
fordómalaust: GLEÐILEGT SUMAR!!!
gleðilegt sumar sömuleiðis kæri bróðir, vonandi skín sólin skært á ykkur í borginni :)
Í sambandi við færsluna langar mig að benda á sunnudagskastljósið, viðtal við Júlla Júl sem er flott dæmi um einstakling sem er drifinn áfram af frjálslyndi/fordómaleysi og virðingu. Dásamlegt.
já það var flott viðtal. mikill drifkraftur í þessum einstakling greinilega
Umhugsunarefni, alveg rétt. Ég er stundum að velta fyrir mér hvaðan sumar tilfinningar koma, sérstaklega þegar þær ná yfir heila menningarhópa, hvort þetta sé eitthvað tengt frumeðlinu í okkur. Ég hugsa að 'upphaflega' séu fordómar ákveðið tól til að varðveita eigin öryggi, ef eitthvað er ókunnugt er það sjálfsvarnareðli í okkur að varast það. Því miður þá blandast oft órökréttur ótti samanvið og þá geta menn gerst hatursfullir og ósanngjarnir.
Og hið sí-vinsæla 'slúður'. Það þykir ekkert sérstaklega göfugt viðfangsefni að taka þátt í safaríku slúðri, en menn hafa svosem talað um náungann frá örófi alda, í saumaklúbbum hellamanna. Það að tala um náungann er ekki endilega ljótt athæfi, þannig varðveittust jú sögur af hetjum til að dást að og hrottum til að varast. Einhverstaðar las ég að þetta sé einmitt hluti af sjálfsvarnar/verndunar eðlinu að tala um náungan meðal vor og þannig myndum við læra hvað þykir félagslega vel og/eða illa séð. Þannig myndum við best getað samlagast menningunni og eiga síður á hættu að verða útskúfað, þar af leiðandi myndum við tilheyra 'hjörðinni' og lifa öruggara lífi. En það er eins með fordómana, það er þegar umtalið blandast öfund og óþroskuðum tilfinningum sem það getur orðið andstyggilegt.
Smá útúrdúr... úbbs.
áhugavert Gunna, fordómar eru síður en svo meðvitaðir og sennilega mjög grónir inn í mannlegt eðli þannig að erfitt er að átta sig á þeim og ennþá erfiðara að ætla sér eitthvað að krukka í því, en það væri óskandi að það tækist að einhverju marki, allavega ef menn áttuðu sig á því að skoðun er ekki sannleikur þá myndi það einfalda lífið töluvert.
Gunna:
Já, það myndi alveg örugglega gera það.
Gaman að pæla í svona amk... ! :)
