veik börn og vond hönnun

Þegar ég var ólétt kynntist ég nokkrum verðandi mæðrum á sama reki. Við eignuðumst allar börn í sama mánuðinum og höfum haldið hópinn núna í næstum tvö ár. Það er alltaf jafn gaman að hitta þær og ræða um þroska barnanna, aðbúnað í daggæslu og svo framvegis. Ég fór að hitta þessar stelpur í gærkvöldi, keyrði borgina endilanga alla leið upp í Vatnsenda.


Meðal þess sem við ræddum var hvað við höfum verið heppnar að börnin okkar hafa ekki verið mikið veik, fyrir utan hefðbundnar pestar og barnavírusa.
Ég hef ekki komið inn á Barnaspítala Hringsins eftir að sonur okkar útskrifaðist með toppeinkunn af færibandinu í 6 daga skoðuninni. Þá fannst mér húsnæðið vera flott og fallegt því barnið mitt var líka svo hraust og heilbrigt og veðrið var svo gott.

Því miður hafa ekki allir sömu upplifun og ég af Barnaspítalanum. Ég gæti endursagt sögu sem ég heyrði í gær af vinkonu einnar úr hópnum þar sem þau hlupu þessa löngu ganga spítalans með veikt barnið sitt í fanginu og þurftu að bíða eftir lyftu á meðan barnið þeirra dó í fanginu á þeim. Reiði foreldra sem missa barnið sitt svona beinist ekki aðeins gegn almættinu heldur líka að arkitektum og skipulagsleysi.
Við ræddum líka um aðbúnað barnanna á þessum nýja og flotta spítala.

Í mínum huga er góð hönnun þannig að hún bætir líf og líðan fólks, gerir lífið auðveldara og skemmtilegra á þann hátt sem hentar þess sem hana notar. Góð hönnun er ekki stöðluð heldur lifandi með fólki. Slæm hönnun er akkúrat öfugt.

Í mínum huga á stofnun eins og Barnaspítali Hringsins að vera lífsörvandi, skemmtilegur staður þar sem börnin hlakka til hvers einasta dags, þrátt fyrir alla erfiðleika sem þau þurfa að kljást við.

Miðað við þær sögur sem ég hef heyrt þá má gera miklu betur til að bæta umhverfi þessara veiku barna. Til dæmis er það skipun frá arkitektnum að allir veggir eiga að vera hvítir nema börnin fá eina korktöflu til að hengja á myndir. Maður veit það bara sjálfur að maður yrði geðveikur af því einu að stara á hvíta veggi alla daga. Ég veit að það þurfa að vera reglur um svona lagað, en þegar maður semur reglurnar sjálfur þá ætti maður að geta gert skemmtilegar reglur.

Einnig að arkiteknum hafi fundist lazy-boy stólar ekki hæfa hönnuninni svo það hafi verið ákveðið að sleppa þeim bara. Svona duttlungar eru bara til þess að fá fólk á móti manni.

Annað atriði var það að sjúkraherbergin snúa út í lítinn garð og það eina sem er í þessum garði er listaverk eftir annars ágætan listamann Sigurð Guðmundsson, tré úr stáli. Gjörsamlega sneytt öllu lífi. Einhverjir foreldrar komust þannig að orði að betra væri að láta öskubílinn losa þarna í hverri viku, þá allavega fengju börnin eitthvað til að fylgjast með.

Manni finnst þetta hálf lélegt af spítala sem kostaði einn og hálfan milljarð. Vissulega áttum við engan svona spítala fyrir nokkrum árum svo auðvitað erum við þakklát fyrir þó að hafa svona aðstöðu, en fyrir einn og hálfan milljarð finnst mér við mega vera svolítið kröfuhörð.

Mér finnst að á frábæra Íslandi eigi að vera best hannaði barnaspítali í heimi.
Það felst ekki í því að vera flottasti minimalisminn eða mest modern listaverkin heldur sjúkrastofur með Mikka mús og Nemo þema. Hjúkrunarkonur í skemmtilegum fötum. Myndir af Bangsimon í loftinu á göngunum, diskokúlur með ljósashowi á veggjunum. Lítið ævintýri í hverju horni. Myndir af mömmu, pabba og systkinum í litríkum römmum.

Hérna gæti góð hönnun virkilega gert lífið betra. Veik börn og foreldrar þeirra eru ekki kröfuharðir á veraldlega hluti og þess vegna er þetta eins og það er.
Þess vegna verða hönnuðirnir að vera góðir.

Miðvikudagur 09. nóvember 2005 kl. 07:56
Flokkað sem hönnun. Þar eru 162 færslur.

/ Álit

Keli:

Góður pistill hjá þér og sláandi þar sem maður sá jú þegar verið var að kynna þessa nýbyggingu á sínum tíma og þar var útlistað hvað þetta ætti að vera fínt og flott fyrir blessuð börnin. En eftir að hafa lesið þessa lýsingu þína, þá er þarna um dæmigerða færibandastofnun að ræða, gjörsneydda öllu lífi og ekki til að kalla fram lífsvilja hjá þeim börnum sem þarna dvelja eða hjálpa foreldrum við að örva börnin á einn eða annan hátt.
Lýsingin á innviðum þessarar stofnunnar minnir frekar á sláturhús heldur en sjúkrastofnun fyrir börn.

09.11.05 10:19


Dagný:

takk, því miður held ég að þetta sé raunin þó svo ég hafi ekki persónulega reynslu af því. Ég vona líka að ég sé ekki að draga of dökka mynd.
Ég er líka viss um að starfsfólkið reynir eins og það getur að gera sitt besta. Held að þetta stafi heldur ekki af mannvonsku heldur kannski frekar að menn séu búnir að gleyma því hvernig það er að vera barn. Það á að halda í sakleysi og gleði barna eins lengi og mögulegt er. Og þá sérstaklega ef maður er veikur.

09.11.05 10:46


Þórey apríl:

Góður pistill Dagný - ég vildi að ég hefði verið með ykkur í gær og heyrt umræðurnar sem komu þessu af stað!

Ein leiðrétting - (ég hef sem betur fer ekki reynslu af barnaspítalanum heldur) en ég veit að það er lazy-boy - alla vega einn sem mágkona mín sat í um daginn!!

09.11.05 11:21


Dagný:

takk fyrir leiðréttinguna Þórey, já það eru víst lazyboy stólar þar sem yngstu börnin eru, ég veit ekki hvernig þetta er á sjúkrastofunum sjálfum, ég vona það samt.

09.11.05 11:28


Valdís:

Ég er rosalega sammála þarna, það er sorglegt þegar arkítektar gleyma hlutverki þeirrar byggingar sem þeir hanna. Til dæmis man ég eftir barningnum sem við lentum í þegar næst-yngsti hluti HA var tekinn í notkun, þá þvertók arkitekt fyrir það að sett væru gluggatjöld fyrir gluggana sem hann hafði sett yfir alla suðurhliðina. Í einhverjar vikur reyndu léttgrillaðir háskólanemendur að einbeita sér að gæðastjórnun og fjármálum með sólina glampandi á glærunum og skínandi beint í augun. Að sjálfsögðu fór fólk af stað með ruslapoka- og pappaaðferðirnar til að loka sólina úti, ég efast um að það hafi prýtt bygginguna meira en gluggatjöld. Svo má alltaf nefna grunnskólann minn sem þurfti að eyða stórum hluta ráðstöfunartekja á hverju ári í að leggja tjörupappa vegna þess að ERFINGJAR arkitektsins vildu ekki leyfa að þakið yrði gert hallandi.

Annars hefur maður líka séð góða hluti, eins og arkitektana að Hólum í MA, sem breyttu hönnun eftir ábendingar kennara um að sólskin í kennslustofum væri slæm hugmynd. Engar stofur í Hólum njóta nokkurn tíma sólskins, en eru þó bjartar og hafa margar fallegt útsýni.

09.11.05 14:44


gunna:

Gott umhugsunarefni Dagný.

Já, það er eitt að hanna hipp og kúl húsnæði, en þar er líka rekstur sem fer fram og fólk sem þarf að dvelja þar. Getur verið að menn gleymi stundum tilganginum? Eru kannski spenntari fyrir að fá kúl myndir í portfolio-ið sitt en að vita að starfsfólkinu líði vel í húsnæðinu. Eða hugsunarleysi... maður veit ekki.

Minnist þess ennþá hvað ég var hneysluð á þvi að mega ekki hengja upp plaköt og myndir á ákveðinni auglýsingastofu sem ég vann á, afþví að arkitektinn vildi hafa veggina hvíta.

Ekkert beint átakanlegt samt í samanburði við það sem foreldrarnir upplifðu í lyftubiðinni. Hræðilegt að heyra þetta.

12.11.05 22:05


baddy:

ég er alveg sammála því sem komið er, og þetta á örugglega við um mikið fleiri byggingar, t.d hér í HA þá má ekki vera með gluggatjöld í matsalnum og við vorum einmitt um daginn að hengja upp blöð með kennaratyggjói á gluggann til að skýla fyrir sólinni. ég kynntist því líka þegar ég var að vinna á hrafnistu að það kom nýtt býtibúr sem átti að vera svo flott og gott en konurnar sem vinna þarna eru að farast úr vöðvabólgu af því að þær þurfa að teyjga sig upp í diskana. það þurfti sérstakt leyfi til að hafa matardiskana á bekknum en ekki upp í skáp!!! þessir arkitektar ættu að prófa að vinna á svona stöðum til að vita hvernig er best að hafa þetta. svo má ekki gleyma að það eru til fullt af lærðu fólki eins og sjúkraþjálfarar og iðjuþjálfar sem arkitektarnir geta ráðfært sig við. þetta eru einstaklingar sem þekkja til og vita væntanlega mun meira um hvernig aðstæður henta best!.

en talandi um barnaspítalann, þá má ekki heldur gleyma sjálfboðaliðunum sem koma og skemmta börnunum. það er ein kona sem kemur þangað allavegana einu sinni í viku í trúðsbúning og skemmtir börnunum. þessi kona (man ekki hvað hún heitir, en hún er kona Sigurðar í Iceland-air) kom einnig af stað styrktarátaki sem heitir vildarbörn flugleiða, og þau eru að gera góða hluti með því átaki.

ég tel að þessir arkitektar fái að ráða aðeins of miklu eða er of stífir með verkin sýn, ef eitthvað þarf að bæta afhverju ekki að gera laga það.

14.11.05 14:43


Hanna:

Mjög flott hjá þér að vekja athygli á þessu.
Mig langar nú til að skrifa smá pistil hér það sem mágkona mín og maður hennar hafa skrifað, eftir að þau misstu son sinn, og hafa nú barist fyrir að breyting verði gerð á þessu hlutum.
Þar sem þau hafa reynt eins og þau geta að vekja athygli til stjórnar spítalans og þingmanna á þessari aðstöðu á nýja barnaspítala okkar. Þau hafa dvalið nokkur skipti á spítalanum með strákinn sinn, þar í tveggja manna herbergjum sem vísa í átt af hringbrautinni, til að dreifa huga hans gátu þau sýnt honum bílana og flugvélar í umhverfinu, sem er auðvitað mikið fyrir þau börn sem eru lokuð inni í herbergjum. Svo sagði mágkona mín mér það að þegar þau voru með hann í einangrunarherbergjunum sem er ætluð fyrir börn sem eru mikið veik, með krabbamein og sjúkdóma sem krefst þess að þau mega ekki fara út á gang, þá snúa þau öll að garðinum sem er aðeins tvö listaverk, járnlistaverk af dauðu tréi og hitt af risastórum auðum stól. Ég myndi segja að þetta væri ekki spennandi fyrir börn að horfa á þetta. Hugsið ykkur sjálf lífið að vera inní herbergi sem er allt hvítt og grátt og horfa svo út um gluggann á dauða hluti. Ég held að maður myndi vera geðveikur á því að vera innilokaður í svona aðstöðu. Afhverju var ekki hugsað um að hafa leiksvæði fyrir börn, þar sem þau veiku börn sem mega ekki fara út að geta þá allavegana fylgst með öðrum börnum og kannski svo þegar þau væru orðin aðeins frískari til að geta farið út þó væri ekki nema í smá göngutúr.
Þau voru með son sinn í aðgerð á barnaspítala í Boston, og upplifðu allt annað, þar var virkilega spáð í hvað passaði fyrir börn og væri til að dreifa huga þeirra. Þegar pabbi hans lá með hann á börunum inná spítalann sá hann að Í loftinu var þakið myndum af dýrum, sjúkrabílum og fleiru. Hvert og eitt herbergi hafði sitt nafn, t.d. skógarherbergið, afríkuhergið sem var myndskreytt með myndum o.s.fr. Hjúkrunarkonur voru í klæddar í skreyttum fötum t.d. með mikka mús, til að dreifa huga barnsins frá skoðun/sprautum osfr. Sonur þeirra var orðin mjög hræddur við hjúkrunarkonurnar hérna heima, sem allar voru í hvítum sloppum, hann fór strax að gráta um leið og hann sá einhverja þeirra.
Maður efast ekki um að fyrirtæki/einstaklingar væru til í að kosta þetta og leggja að mörkum í því að gera þetta fyrir spítalann okkar.
Svo talaði hún um bjöllumálin á spítalanum hérna heima, það er ein bjalla í herberginu sem var til að kalla á hjálp, þessi sama bjalla er notuð fyrir fólk sem þarf að biðja um bleyjur og annað, það eru tvær hurðir á milli herbergis og gangs, svo ekki dugar að kalla á hjálp. Það er mjög mikil mannekla á deildunum þannig að þegar starfsmaður kemur inn þarf hann að hlaupa á eftir lækni jafnvel á næstu deildir ef hætta er á ferðum eins og þau upplifðu þessi tvö skipti sem þau voru með strákinn sinn þarna. Þau þurftu í tvígang að hlaupa með strákinn sinn í fanginu í gegnum barnaspítalann yfir á gjörgæsludeild landsspítalans, sem er alllangir gangar, lyfta sem þarf að bíða eftir til að komast á gjörgæsludeildina, þetta er ótrúlegt.
Þau fengu vin sinn og þingmann til að skoða þessa aðstöðu sem þau þurftu að upplifa, og fannst honum þetta vera hræðilegt, þegar hann var svo að bíða eftir lyftunni, og hún loksins kom þá var iðnaðarmaður með börur fullar að steypu í henni, það var sem sagt verið að standsetja/brjóta niður veggi á hæðinni fyrir ofan. Þetta er nú ekki bjóðandi.
Þau sögðu mér frá því þegar þau voru í Boston með strákinn sinn þá er bjalla þar til að kalla á hjálp og er hátalari sem strax svarar og spurt þau um hvað vanti, og ef eitthvað áríðandi er, þá kemur starfsmaður eins fljótt og einhver er laus en annars er kallað á lækni ef hætta er á ferðum.
Það þarf virkilega að vekja athygli á þessu hérna heima, og gera miklar breytingar, þetta eru börnin okkar, og viljum við ekki upplifa svona með þeim.
Það er engin hágæsludeild né gjörgæsludeild á barnaspítalanum og hver mínúta getur skipt öllu máli þegar svona bráðatilvik eiga sér stað.
Ég dáist að þeim hjónunum að geta verið að berjast fyrir hágæsludeild/gjörgæsludeild á barnaspítalanum, eftir að hafa upplifað að missa barnið sitt þar. Þau eru algjörar hetjur í mínum augum. Mér finnst að það eigi að vekja mikla athygli á þessu, enda kemur þetta okkur öllum við. Þau sögðu mér einnig að þetta er ekki í fyrsta skipti sem þetta gerist, þegar þau voru á spítalanum í vor og þurftu að hlaupa með hann yfir á gjörgæsludeildina, þá hafði þetta gerst áður og var þetta í 3-4 skiptið á tveimur mánuðum.
Mig langaði til að segja ykkur frá þessu, og vekja athygli með þessu.

Kv.Hanna

Dagný, ég biðst afsökunar hversu langt þetta er frá mér.

16.11.05 10:40


Hanna:

Smá leiðrétting frá mér, varðandi herbergin í Boston þá var þetta hugmynd frá henni sjálfri, með að nefna herbergin ýmsum skemmtilegum nöfnum.
En varðandi lazy boy stólana, þá sagði hún mér að þeir eru á stofunum en ekki á vöggudeildinni sem er uppi fyrir mæðurnar með pínulitlu börnin, þar vantaði tilfinnanlega lazyboy, en í stað sitja mæður með nýfædd börn sín þar og gefa þeim á brjóst á glerhörðum
og nýþungum stólum sem ekki hver og ein getur sest í með auðveldum hætti
því þeir eru svo þröngir með örmum sitthvorum megin. Vildi bara leiðrétta þetta hjá mér.

Kv.Hanna

16.11.05 12:42


Dagný:

Gott innlegg hjá þér Hanna, takk kærlega fyrir. Við skulum halda áfram að vekja athygli á þessu. Þetta á að vera miklu MIKLU betra.

16.11.05 14:04


Gunnar:

Er ekki á þessu sú einfalda lausn að afnema höfundarrétt arkitekta á húsum sem þeir hanna? Ég er reyndar almennt ekkert hrifin af höfundarrétti en í þessu samhengi þá er verið að búa til nytjahlut (hús) og það hlýtur alltaf að skipta meira máli hvernig er að nota hús en hvernig það lítur út.

16.11.05 16:44


Dagný:

Höfundarréttur er afskaplega viðkvæmt mál og afnám þess sennilega ekki lausn á þessum málum. Maður á að gera þær kröfur að greiningar á þörfum séu réttar og arkitektar eiga að sjá og bera ábyrgð á því að þær þarfir séu uppfylltar. Þetta er ekki spurning um smekk heldur þarfir og funksjón.

Í þeim lýsingum sem ég hef lesið eru það skýr markmið í upphafi að hanna umhverfi fyrir börn. Samanber: "Forsendur byggingarinnar voru að skapa umhverfi sem hæfði hlutverki hennar, skapa aðstöðu fyrir foreldra til þess að vera hjá og hlúa að veikum börnum sínum. Gætt skyldi að því að yfirbragð byggingarinnar væri hlýlegt og aðlaðandi."
( http://www4.landspitali.is/lsh_ytri.nsf/pages/barn_0053 )
Ef þetta hefur ekki tekist, eða mætti takast betur, þá eiga menn ekki að vera of stoltir til að viðurkenna það og bæta úr. Það ætti að vera einhver reynslutími á svona byggingu og eftir þann tíma ætti ný þarfagreining að vera útbúin.
Kannski er það þannig, ég skal ekki segja.

Ég sé fyrir mér að það sé leikur einn að fá leikmyndahönnuði ásamt nemendum í hönnunar- og/eða myndlistadeild við LHÍ til að útbúa ævintýraheima sem börnin gætu gleymt sér í, og horfið burt frá áhyggjum sínum þó það væri ekki nema um stund.
Umhverfið skiptir máli, og ég endurtek það sem ég sagði í pistlinum;
"Veik börn og foreldrar þeirra eru ekki kröfuharðir á veraldlega hluti. Þess vegna verða hönnuðirnir að vera góðir."

17.11.05 08:36